Sự thật về biểu tượng y học kéo dài 5 thiên niên kỷ của phụ nữ từ thời Ai Cập cổ đại

Sự thật về biểu tượng y học kéo dài 5 thiên niên kỷ của phụ nữ từ thời Ai Cập cổ đại
24.12.2019 129

Vài thập kỷ gần đây, cộng đồng khoa học đã lưu truyền câu chuyện về Merit Ptah. Đây được cho là một nữ y sĩ từ thời Ai Cập cổ đại, sống cách đây 5.000 năm. Ptah có thể xem là người phụ nữ đầu tiên được lưu danh trong lịch sử khoa học của loài người, và trở thành một biểu tượng dành cho phụ nữ khi theo đuổi các ngành nghề liên quan. Nữ bác sĩ đầu tiên xuất hiện trong thời Cổ vương quốc Ai Cập, từ năm 2730 TCN, dưới thời đại của nữ hoàng Neferirika-ra. Con trai của bà là một tư tế cấp cao, và trong lăng mộ ông có khắc tên mẹ của mình với tước hiệu "y sĩ trưởng (Chief Physician)

(Biểu tượng của Merit Ptah)

Tuy nhiên, Merit Ptah có khả năng không hề tồn tại. Nói cách khác, biểu tượng khoa học của phụ nữ bấy lâu nay có thể chỉ là một cú lừa không hơn.

Cú lừa biểu tượng

Nhóm chuyên gia đã lần về nguồn gốc của huyền thoại Merit Ptah, và nhận ra có nhiều điều bất hợp lý trong câu chuyện này. Theo đó, hầu hết các chi tiết trở nên lẫn lộn vào khoảng 80 năm trước - thời điểm cái tên Merit Ptah xuất hiện trước công chúng.

"Nhưng dù được nhắc đến rất nhiều, lại không có bằng chứng nào cho thấy cô ấy thực sự tồn tại. Mọi chuyện dần trở nên rõ ràng hơn khi tài liệu lịch sử chỉ ra chẳng có nữ y sĩ nào tên Merit Ptah vào thời Ai Cập cổ cả."

(Không có bằng chứng nào cho thấy một nữ y sĩ tên Merit Ptah vào thời Cổ vương Quốc Ai Cập)

Năm 1938, Kate xuất bản cuốn sách về lịch sử phụ nữ của ngành y, trong đó có nhắc đến cái tên Merit Ptah huyền thoại.

"Nữ bác sĩ đầu tiên xuất hiện trong thời Cổ vương quốc Ai Cập, từ năm 2730 TCN, dưới thời đại của nữ hoàng Neferirika-ra. Con trai của bà là một tư tế cấp cao, và trong lăng mộ ông có khắc tên mẹ của mình với tước hiệu "y sĩ trưởng (Chief Physician)" - trích trong cuốn sách của Campbell Hurd-Mead.

Tuy nhiên, Kwiecinski cho biết cả 2 câu chuyện trên đều có vấn đề. Thứ nhất, Thung lũng nhà Vua được thành lập sau đó ít nhất là 1000 năm (1539 - 1075 TCN). Thứ 2, hiện tại không có bất kỳ ghi chép nào về một bác sĩ tên Merit Ptah vào thời Cổ vương quốc Ai Cập cả.

"Cái tên ấy cũng không có trong danh sách những người điều hành là nữ trong thời kỳ này. Không có bất kỳ lăng mộ nào từ thời Cổ vương quốc xuất hiện trong Thung lũng của các vị vua - nơi đáng ra có ngôi mộ của con trai Merit Ptah. Các lăng mộ của thời này được đặt ở nơi rộng hơn, là Nghĩa địa Theban."

Và sự thật đầy bất ngờ

Dẫu vậy theo Kwiecinski, điều này không có nghĩa thời Ai Cập cổ đại không có nữ y sĩ. Ông tìm ra bằng chứng về một nữ y sĩ thời Cổ vương quốc với rất nhiều chi tiết trùng khớp với câu chuyện của Merit Ptah - ngoại trừ cái tên. Người này tên Peseshet, được nhắc đến trong lăng mộ của Akhethotep - con trai bà và cũng là một tư tế, sống trong giai đoạn khoảng năm 2400 TCN. Mộ phần của Akhethotep được đặt tại khu nghĩa địa Saqqara.

Một cuốn sách trong thư viện cá nhân của Campbell Hurd-Mead có nhắc sơ qua đến Peseshet, nên có khả năng vị bác sĩ này đã nhầm bà với vợ của tể tướng Ramose. Vợ của ông có tên Merit Ptah, sống trong giai đoạn 1350 TCN và có mộ phần trong Thung lũng của các vị vua.

(Hình ảnh về y sĩ cổ đại khắc họa)

"Và dựa trên câu chuyện của nữ y sĩ thực thụ là Peseshet, huyền thoại về "nữ y sĩ đầu tiên trong lịch sử" Merit Ptah cũng ra đời."

Dẫu vậy, câu chuyện về Merit Ptah dù đúng hay sai vẫn không thể xóa bỏ sự thật rằng phụ nữ đã tham gia vào nghiên cứu học thuật từ hàng ngàn năm trước.

Thế giới tri thức sưu tầm

Tin chọn lọc khác
Sự thật về biểu tượng y học kéo dài 5 thiên niên kỷ của phụ nữ từ thời Ai Cập cổ đại
24.12.2019 130
Câu chuyện về Merit Ptah - người được xem là biểu tượng, một tấm gương để phụ nữ hướng tới khi nghiên cứu các lĩnh vực khoa học có thể không đúng sự thật. Đây được cho là một nữ y sĩ từ thời Ai Cập cổ đại, sống cách đây 5.000 năm, là biểu tượng dành cho phụ nữ khi theo đuổi các ngành nghề liên quan
Những bí ẩn về nữ hoàng Ai Cập Cleopatra
23.12.2019 132
Nữ hoàng Cleopatra được biết đến với vẻ đẹp nghiêng nước nghiêng thành và trí thông minh thời cổ đại nhưng lại có thông tin cho rằng bà không hề xinh đẹp đến vậy.
Edison và hơn 10.000 lần thất bại để mang lại ánh sáng cho nhân loại
22.12.2019 165
Từ đứa trẻ bị đuổi học vì "đần độn", Thomas Edison đã trở thành thiên tài thế kỷ nhờ được mẹ dạy dỗ và niềm đam mê khám phá của bản thân, không sợ thất bại để đạt đến thành công.
Chuyện ít ai biết đến người tình báo giúp Lê Lợi đánh chiếm thành Đông Quan
21.12.2019 125
Không quá nổi danh như Đinh Liệt, Lê Lai hay Nguyễn Trãi nhưng đây là nhân vật cũng có những đóng vai trò quan trọng trong cuộc khởi nghĩa chống nhà Minh đánh chiếm vào thành Đông Quan – Hà Nội (một thành trì có vị trí chiến lược trong cuộc chiến chống quân Minh quyết định thành bại của khởi nghĩa) của Lê Lợi.
Giới thiệu về vùng Tây Sơn hạ đạo - nơi khởi nguồn của cuộc khởi nghĩa Tây Sơn
18.12.2019 232
Nếu như Tây Sơn thượng đạo là nơi khởi nguồn cho cuộc khởi nghĩa của người anh hùng áo vải Quang Trung thì Tây Sơn hạ đạo sẽ đóng vai trò không thể thiếu trong cuộc đấu tranh ấy với 3 anh em Tây Sơn: Nguyễn Nhạc, Nguyễn Huệ, Nguyễn Lữ lật đổ chúa Trịnh, chúa Nguyễn và đánh tan quân Xiêm và quân nhà Thanh.
Cùng là cướp biển nhưng tại sao có nhóm thì Nguyễn Ánh dung nạp, có nhóm bị tận diệt?
03.11.2019 175
Hải tặc là kẻ thủ ác gây ra hàng ngàn vụ cướp đẫm máu trên biển thời Nguyễn. Bằng nhiều cách thức, các vua Nguyễn đã cố gắng giải quyết thậm chí là "lợi dụng" lực lượng này. Cuối thế kỷ XVIII-đầu thế kỷ XIX, trên con đường tìm cách khôi phục ngai vàng cho dòng họ, Nguyễn Ánh đã khéo léo kết giao và tìm kiếm sự ủng hộ từ lực lượng cướp biển trong vùng Vịnh Thái Lan. Bấy giờ nhóm cướp của Hà Văn Hỉ, bị nhà Thanh truy đuổi phải dạt sang vùng Phú Quốc, Hà Tiên đã giúp đỡ Nguyễn Ánh (sau thất bại trước quân Tây Sơn ở trận thủy chiến Rạch Gầm, Nguyễn Ánh bị vua Xiêm lạnh nhạt).
4 lý do giúp Thành Cát Tư Hãn "san phẳng" mọi âm mưu ám sát
03.11.2019 175
Thành Cát Tư Hãn, người sáng lập ra đế quốc Mông Cổ, có rất nhiều kẻ thù. Vậy, làm sao ông "hóa giải" được các âm mưu ám sát mình? Thành Cát Tư Hãn là một nhân vật nổi tiếng trong lịch sử với việc tạo ra đế chế Mông Cổ nhờ đạo quân hùng mạnh bậc nhất thế giới ở thế kỷ thứ 13. Ông là một nhà quân sự và một chính trị gia xuất sắc trong lịch sử. Ông cũng từng công khai rằng khát khao cả đời của mình là đánh bại kẻ thù, cướp lấy đất đai, của cải và phụ nữ.
Người con trai bị lãng quên của Albert Einstein
03.11.2019 151
Không lâu trước khi mất, Eduard Einstein nói với một nhà báo: "Có người cha thiên tài chẳng có ích gì cho tôi cả".
Tin xem nhiều
Tin mới nhất